21-08-09

Ijsland – Meer dan Fish-sticks en Aquavit?

 

Proloog 

Hier zit ik dan op het vliegtuig richting het Noord-Westen van Europa. Twee dagen geleden was ik nog in Toscanië bij temperaturen van 35°C en nu ben ik op weg naar een land waar het rond deze tijd van het jaar vochtig is en amper 12°C warm zal zijn, op een breedtegraad van net geen 66°.

decoration

De reden van dit artikel is een SMS-antwoord van iemand op mijn melding dat ik deze week naar Ijsland ga, voor het werk. De persoon wist mij plagerig te melden dat ze er fantastische fish-sticks hadden en dat ik het desnoods kon wegspoelen met Aquavit. Dit wordt mijn derde bezoek aan Ijsland, en echt waar ik weet begot niet meer wat ik bij mijn vorige twee bezoeken gegeten heb. Betekent dit dat het op niets trok? Ik vermoed van niet, want anders zou ik het mij wel hehinneren. Er zal wel veel vis geserveerd worden? Uiteraard is visvangst één van de meest belangrijke economische activiteiten van het land, maar ik kan me echt geen vis-gerecht meer herhinneren.

Dus ondanks mijn beroepsmatige activiteiten, die vooral gaan leiden naar een congres op mijn vakgebied en contacten met mensen uit Nordic, hoop ik wat tijd te vinden voor het ontdekken van de culinaire geneugten van Ijsland, en meer specifiek Rejkjavik, waar ik ga verblijven. Het wordt dus geen reisverslag.

Ik ben wel benieuwd naar de sfeer die er heerst omwille van de extreme economische crisis. Het land is zo goed als failliet en in feite wordt deze week een wet al dan niet door het 62-koppige parlement gestemd dat maakt dat alle inwoners de schulden van de failliete Ijslandse banken aan de gedupeerde Engelse en Nederlandse klanten terug zullen moeten betalen. Een snelle berekening maakt dat elke inwoner dagelijks 3 euro zal moeten betalen ... en dit voor de volgende 15 jaren. Ik zal tijdens mijn ontmoetingen maar snel zeggen dat ik uit België afkomstig ben en dat we niet al te hoog oplopen met onze Nederlandse buren. Onbegrijpelijk dat dergelijke wet zou kunnen goed gekeurd worden, maar er heersen hogere krachten en ook de Europese Gemeenschap (waar Ijsland zo graag zou willen toetreden) is de nodige druk aan het opleggen op de onmachtige Ijslandse regering om dit te laten passeren. Feit is wel dat alles er momenteel veel goedkoper zal zijn dan vorige jaren, te wijten aan een extreme devaluatie van de Ijslandse Kroon.

Sjáumst...

 

Mijn bevindingen na 4 dagen Rejkjavik 

Góðan daginn

Ik zal nu niet beweren dat ik na 4 dagen ter plaatse een specialist ben van wat er zich op culinair gebied afspeelt in Rejkjavik. Zeker als toerist en dus ook als restaurant-ganger kan je onmogelijk met zekerheid te weten komen wat er op het fornuis in de potten van de Ijslandse moeders aan het pruttelen is voor hun kroost.

decoration

Ijslandse voeding bestaat mijn inziens uit 4 poten: Vis, schaaldieren, lamsvlees en melkproducten. Verse vis kan er uiteraard het hele jaar door verkregen worden. Er wordt voornamelijk schelvis, kabeljauw, schol, heilbot, haring en zelfs zalm gevist en dus geserveerd. De bereidingwijze in restaurants is echter nogal exotisch te noemen  vaak in combinaties met zware roomgebaseerde sauzen of nog erger met rood fruit, wat echt de smaak van de superverse vis maskeert. Uiteraard kon ik het niet laten om hier en daar wat opmerkingen over te maken, en ik vermoed dat de reden voor dit spijtige fenomeen te vinden is in het feit dat iedereen er vis in een pan kan klaarmaken, dus moet het op restaurant anders. Er werd mij trouwens ook meegedeeld dat de Ijslandse moeders vaak stoofpotjes van vis klaarmaken. Een andere visspecialiteit is Harðfiskur (spreek de ð als een Engelse zachte th), wat eigenlijk gedroogde vis is en best te pruimen is (ik heb gedroogde heilbot geproefd). Het wordt eigenlijk meer als een snack beschouwd en omwille van het zeer droog karakter wordt aangeraden om er wat boter op te smeren.

Ijslandse kreeften, langoustines en garnalen staan ook op het menu.  Het lekkerste wat ik er deze week heb gegeten, weliswaar in een zogenaamde betere restaurant, was een potje van kreeft klaargemaakt met bloemkolen, overgoten met een foies-gras sausje, wat schijfjes truffel erbij, aangevuld met wat chili en enkele groene kruiden. Ook het bord met gegrilde kleine kreeften heeft mijn smaakpapillen meer dan geprikkeld. De Ijslandse kreeften worden niet groter dan zeg maar 15 à 20 cm (te wijten aan het zeer koud water - only 5°C on a good day*), maar zijn enorm smaakvol en hebben een stevigere structuur dan wat wij gewoon zijn..

Een ander topproduct van op het eiland is het lamsvlees. Je hoeft maar Rejkjavik te verlaten om overal grazende schapen en naargelang het seizoen ook lammetjes te ontdekken. Je kan ze niet natuurlijker en biologischer vinden dan op dit eiland. De smaak van het vers vlees is hemels te noemen en zelfs de variante, waar het vlees gerookt wordt (de Hangikjot) is zeer lekker.

Ik heb mij ook schuldig gemaakt aan het eten van een stukje walvis. Ijsland is één van de weinige landen in de wereld dat weigert om het verbod op walvisvangst te ondertekenen. Dan maar eens een stukje vers vlees uitproberen (tijdens een bezoek aan Sandjeford in Noorwegen enkele jaren geleden had ik eens een gerookte versie gegeten, tot grote afschuw van mijn dochters bij thuiskomst - ik zal hun teleurstelling in hun ogen nooit vergeten). Walvisvlees smaakt echt lekker; het is rood vlees dat mijn inziens wat smaak betreft, weliswaar verassend, het dichtst in de buuurt van wild, zoals bv. rendier of hert, proeft.

Kan het nog erger? Ja, uiteraard. Waarom eens niet een stukje zeepapegaai (puffin) uitproberen, u weet wel de mooie vogel met de opvallende oranje bek waar dat tegelijkertijd onder water verschillende visjes in kan opgenomen worden. Elke Ijslander is zot van dit vogeltje, éénmaal op het bord beland, bedoel ik. Het donker bruin vlees was mijn inziens zeer smakelijk en intens (denk aan de sterkte van duif, maar met ook een wilde toets aan). Een mens moet alles eens uitproberen, niet waar?

decoration

Wat ik echter niet geproefd heb is een andere specialiteit: de legendarische hákarl of zeg maar gepureerde gefermenteerde haai. Naar het schijnt zal het lijk eerst een stadium van verschrikkelijk naar ammoniak-stinkende geur moeten passeren om dan verder te verrotten naar een echte delicatesse. Er wordt aangeraden het geheel te combineren met een shot Black Dead Schnapps.

Mijn inziens is het ontbreken van lekkere groenten tijdens de maaltijden een groot gemis. Je kan de inwoners van dit dor, vulkanisch en koud land niets verwijten. In feite werden er voor de crisis meer en meer serres gebouwd, verwarmd via ondergrondse buizen met de moeder van alle groene energies: warm water uit de vele geysers. Ik heb hier echter aan tafel niets van opgemerkt. De aardappelen dat op mijn bord zijn beland, bij mijn goddelijke stukje lam, waren echter een schim van de patatten die wij kennen.

's Morgens keek ik uit naar mijn dagelijkse portie Skyr, een smeuïge zure yoghurt. Voor de rest was kaas met lekker donker brood het meest voorkomende gerecht bij het ontbijt. Er werd in het hotel ook geïmporteerde exotisch fruit geserveerd, maar ik ga er van uit dat de poplutie zeer weinig fruit te zien krijgt.

Vermits mijn blog ook nogal door wijnliefhebbers bezocht wordt moet ik eigenlijk nog iets zeggen over de geserveerde wijnen. Feit is dat zoals in de meeste Nordic landen (op uitzondering van Denemarken) de hele alcoholische verkoop geregeld en gemonopoliseerd wordt door staatswinkels; in Ijsland is dit de winkelketen Rikid. Gelukkig zijn de prijzen nu wel wat naar beneden gekomen, maar ga er niet heen om een lekkere fles wijn op de kop te tikken. Op restaurant is het meest boeiende dat ik gevonden heb op de kaart een Brundlmayer Grüner Veltliner (er stond geen jaartal vermeld), dat dan achteraf niet meer in stock bleek te zijn. Ook hebben we met klanten een fles Bollinger soldaat gemaakt.  Voor de rest: Cloudy Bay, Norton, Glen Carlou, Trimbach, Fausto, ... Ik heb dus veel water gedronken tijdens de maaltijd. Er wordt door de populatie (ook door het vrouwelijk geslacht) heel veel bier gedronken in gezellige kroegjes en ik vermoed thuis ook. Er wordt voornamelijk lokaal bier geserveerd, waarvan Viking de meest bekende is, dat eigenlijk niet heel lekker is, maar het zal Bjork's landgenoten worst wezen. Er is ook zeer veel sterke drank te verkrijgen, waaronder Brennivin, een variante van aquavit gemaakt van aardappelen. Niet te zuipen, naar het schijnt.

Oh ja, ik ben op zoek geweest naar fish-sticks en echt waar, ik heb er echt waar geen gevonden. De vis is er echt te vers om het te gaan panneren.

De prijzen in Ijsland zijn momenteel zeer interessant. We hebben 3-gangen maaltijden verorberd voor nog geen 35 euro, wat één jaar geleden onmogelijk was. Voor een hotelkamer in de hoofdstad moet je ergens rond 50 euro per overnachting rekenen.  De sfeer op straat en openbare plaatsen is onveranderd gebleven sinds vorig jaar; er heerst er nog steeds een leuke amicale sfeer, waarbij je zeer vaak aangesproken wordt, en waarbij een extreme bereidheid tot elke vorm van hulp aanwezig is. Er zijn vele manieren om een depressie te verwerken, waarvan één is om intensief orgelmuziek van Bach in een kerk te gaan beluisteren. Het is duidelijk dat de Ijslanders niet deze manier hebben gekozen om de depressie boven te komen.

 decoration

De restaurants die we bezocht hebben waren de volgende, en ze waren allemaal echt de moeite:

sjavarkjallarinn

laekjarbrekka

humarhusid

 

* Wie in Ijsland in het water valt, komt niet meer boven. De zee is minder dan vijf graden, en bij die temperatuur zal je lichaam onmiddelijk afkoelen en doodgaan, waarbij omwille van de temperatuur de verrottingsprocessen niet van start kunnen gaan. Daarom bijft het gisten van de maaginhoud achterwege, dat vernieuwde drijfkracht geeft en de lijken als drenkelingen op de kusten aan laat spoelen. Het is maar dat je het weet. Ég vóna þig alltaf bestir...

 

 

Epiloog

Er zijn ontzettend veel boeiende muziekgroepen in Ijsland. Mijn laatste ontdekkingen zijn de fantastische Lay Low (zie boven), de heel originele Hjaltalin, de rockende Mugison, de aldaar zeer populaire Seabear, de intimistiche Olöf Arnalds, de totaal (nog) onbekende SkakkaManage en de slaapverwekkende dames van Amiina (die als begeleidingsgroep van Sigur Ros begonnen zijn) die je enkel kan appreciëren als je de oneindigheid van de natuur ontdekt hebt. En mocht je Mum nog niet kennen ... . Emiliana Torrini (bekend van Jungle Drum) heeft Italiaanse roots en woont nu in London, maar is opgegroeid in Ijsland en heeft haar debuut gemaakt in de vele leuke cafeetjes in Reykjavik.

12:32 Gepost door St Etienne in Reizen | Permalink | Commentaren (4) | Tags: kreeft, ijsland, lamsvlees, rejkjavik, walvisvlees, puffin |  Facebook |

Commentaren

wreed leuk artikel ! Save a tuna, eat a dolphin !

Gepost door: Rick | 21-08-09

Leuk artikel Als Ijslandkenner kan ik jouw indrukken alleen maar beamen. Je hebt wel een leuke sponsor gevonden voor jouw artikel;-). 66North Rocks.
Mvg,
Willy

Gepost door: Silly Willy | 22-08-09

Bijzonder interessant (en niet per sé voor de wijn ;-))

Toch wel gepakt door de droevige blik in de ogen van die puffin...

Gepost door: vinejo | 22-08-09

Puffins Er zijn tussen de 5 en de 10 miljoen papegaaiduikers in Ijsland, dus eentje nuttigen is geen ramp. Wel is het zo dat ze heel hun leven bij dezelfde partner blijven, dus is het beter van er meteen twee te eten ;-)

Fishsticks vind je trouwens in de diepvriesafdeling van de lokale Bonus.

Groeten,

Maarten.

Gepost door: Maarten | 24-08-09

De commentaren zijn gesloten.