04-09-09

Wijnblogdagen: Vergeten Druivenrassen

 

Inleiding

Ik vermoed dat 80% van de wijnen op deze kloot gemaakt is van Cabernet Sauvignon, Merlot, Shiraz, Grenache, Pinot Noir, Chardonnay, Riesling, Chenin of Sauvignon Blanc druiven. Dan heb je de andere 19,999% druivenrassen die typisch zijn voor en dus ook vaak geassocieerd worden met een bepaald land of streek: Tempranillo, Sangiovese, Nebbiolo, Barbera, Primitivo, Zinfandel, Pinotage, Malbec (in de Loire gekend als Côt), Gamay, Pinot Gris, Airén, Gewürztraminer, ... enz.

Er zijn uiteindelijk rond de 10.000 druivenrassen beschreven in de literatuur (de talrijke klonen en hybrides meegerekend - er zijn trouwens nogal wat verschillende aantallen in omloop). Dus waar zijn de pak-hem-beet 9.900 anderen rassen? Uiteraard zijn de meeste van deze druivenrassen totaal niet geschikt voor wijnteelt, dus kunnen we er een heel deel van schrappen, daar het hier uiteraard over wijn moet gaan. In Frankrijk alleen al zouden er een 300-tal wijndruiven gecultiveerd worden.

Artikel

Ik wil het hier hebben over de overige 0,001% aan wijnen gemaakt van vergeten druivenrassen die het nooit halen in de selectie van de grootwarenhuizen, geen plaats hebben op de wijnkaarten van restaurants* en nooit aan tafel komen bij Prins Philippe en Mathilde. Ze zijn gemaakt van druiven waarvan de meeste sommeliers nog nooit van gehoord, laat staan ooit geproefd hebben. Je vindt ze niet in het gamma van de honderden wijninvoerders* die ons klein land rondrijden om hun wijn aan de man te brengen. Het zijn verwerpelingen, zwarte schapen of onglorieuze bastaarden van een rijke familie. Vaak zijn het fragiele wezens die het moeilijk hebben bij extreme weersomstandigheden en die enkel gedijen op voor hun heel specifieke plaatsen. Heel lang geleden (rond de 13de en 15de eeuw) werden deze vele rassen aangeplant door de monniken en er werd over lange periodes proefondervindelijk hun welzijn in bepaalde milieu's geobserveerd. De godzoekers hadden uiteraard alle tijd van de wereld en alles wat Slow is juichen we natuurlijk toe. De druiven waren dus het resultaat van een traag samenspel tussen mens en natuur zoals dat zich in vele honderden jaren heeft ontwikkeld tot de mensheid dit eventjes in de 20ste eeuw vergeten is, omwille van, hoe kan het anders zijn, economische redenen.

Na de phyloxera-plaag op het einde van de 19de eeuw, dat vrijwel de gehele Franse wijngaard heeft uitgeroeid, moesten onze vrienden van de minderheidsgroep het veld ruimen omdat ze onvoldoende hoge rendementen boden of soms gewoon niet geschikt waren voor lekkere wijnen. Er was dus ooit een duidelijke financiële motief om deze vergeten druivenrassen niet meer te herplanten en hun toekomst zodoende te hypothekeren, en over te gaan tot de gekende productievere concurrenten. Dat was niet zo verwonderlijk: de phyloxera viel vrijwel samen met de grote golf van de industriële revolutie. Er was sprake van een stijgende vraag naar wijn, zeker in Frankrijk, waar in die periode arbeiders als man 3 liter en als vrouw 2 liter wijn per dag bij hun loon kregen. Dat was wettelijk geregeld, daar het drinkwater meestal van bedenkelijke kwaliteit was. 3 liter wijn per dag lijkt veel, maar als je in Franse geschiedenisboeken grasduint dan blijkt dat mijnwerkers, metsers en uiteraard  druivenplukkers gemakkelijk 8 liter per dag binnengoten. Bedenk wel dat het ging om echte drinkwijn met alcoholpercentages tussen 7-9°,  maar toch moet het er wel zeer gezellig aan toegegaan zijn. Goed dat er trouwens melk was voor de kinderen, anders moesten zij ook wijn gaan drinken.

Gelukkig zijn er nog moedige wijnbouwers die het potentieel van deze zeldzame druivenrassen erkennen en er dus nog wijn van willen maken. Vaak hebben deze traditionalisten een vijs los, wat sowieso zoals elke eerlijke psycholoog zal beamen een voorwaarde is om totaal nieuwe paden te bewandelen. Sommige verwaarloosde rassen worden omwille van de zeer beperkte aangeplante hoeveelheid en groot organoleptisch potentieel tot mijn grote vreugde herplant.

De afvallige druiven hebben bij geboorte in een ver verleden mooie namen meegekregen: Menu Pineau, Pineau d'Aunis, Romorantin, Oeillades, Fer-Servadou, Verdanel, Bourboulenc, Négret de Banhars (van zwart schaap gesproken), Enfariné, Ondenc, Pinotou d'Estaing, Portuguais Blue, Prunelard, Lledoner Pelut, Ribeyrenc ... om maar enkele voorbeelden uit Frankrijk te nemen. In Italië hebben ze nog mooiere namen: Refosco dal Peduncolo, Aglianico del Vulture, Coda di Volpe, Casavecchia, Pallagrello Bianco, Chiavennasca, Brugnola,  ...

En uiteraard kan je ook in Spanje, Portugal, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk zeldzame, bijna uitgestorven namen tegenkomen zoals: Godello, Listan Prieto, Cayetana Blanca, Sercial, Croatina, Gouais, Himbertscha, Lafnetscha, Rèze, Humagne, Rotgipfler (hier gaat mijn theorie over mooie namen), Ortega, Trollinger,  ...

Uiteraard ken ik deze druiven niet allemaal, maar degene die ik ken hebben toch wel wat met elkaar gemeen. De wijnen gemaakt van Poulsard, Menu Pineau, Pineau d'Aunis, Romorantin, Rousette hebben bij rijpheid een hogere zuurtegraad dan de meeste andere druiven en het is die balans tussen rijpheid en zuren dat de wijn wat mij betreft spanned maakt en enorme drinkplezier verschaft. Ook verdragen deze afvallige druiven omwille van hun fijn karakter geen hout. De ontdekking van een goede fles zuivere wijn gemaakt van een dergelijke druif met zijn typische aroma's is toch iets dat elke wijnliefhebber zou moeten nastreven. Ik begrijp dus echt niet dat bepaalde wijndrinkers zich blind blijven staren op veel te hoog geprijsde Cabernet- en Merlot wijnen dat naar hout ruikt, uitdrogend zijn* en rond de 14° alcohol bevatten en zo lomp overkomen als Jacques Vermeire in Max. Alhoewel ik diep in mezelf niet graag zou hebben dat plots een groot deel van de populatie overschakelt naar de wijnen waar ik op zoek naar ben. Fuck a Duck, ik ben ook niet heiliger dan paus Joseph Alois Ratzinger.

Het zal niet het eerste en zeker ook niet het laatste artikel zijn waar ik concludeer dat het triestig is gesteld met de huidige smaakdiversiteit en dat gestandaardiseerde massaproductie tot smaakvervlakking heeft geleid. So be it. Anderzijds zou je kunnen stellen dat het terug herwaarderen van deze vreemde eenden (in een gat in het ijs?) hun teelt terug zal doen heropleven, in analogie met sommige vergeten groenten; denk maar aan de aardpeer. Er zullen nieuwe talentvolle jonge wijnbouwers opstaan die deze "oude" wegen verkiezen boven de snelle autostrade naar de Carrefour.

Nog een leuke tip om af te sluiten. Het blijft leuk als je iemand zijn stoefmoment over hun prestigieuze wijnkelder vol etiketten-wijnen de mond snoert met de simpele vraag:"Maar heb jij ook oudere wijn liggen gemaakt van Trousseau? Neen? Spijtig!"

* ja, ik weet het, er zijn uitzonderingen

  00186897_medium

En hier het bewijs dat sommige van de uitverstotenen nog in leven zijn en zich in mijn kelder schuil houden. Van links naar rechts: Domaine du Moulin van Hervé Villemade - Cour Cheverny 2005 met als druif de enige echte Romorantin, L'Ange Vin van JP Robinot - Nocturne 2004 gemaakt van pure Pineau d'Aunis, Maison Pierre Overnoy van Emmanuel Houillon - Poulsard 2003, Pascal Simonutti - Pineau d'Aunis 2007, JM Brignot - Trousseau 2005, Les Capriades van Pascal Potaire - Menu Pineau 2004 (één van mijn lievelingswijnen trouwens, met dank aan RobDG)

 

Ik heb de nodige info aangaande het onderwerp te danken aan de Nederlander Dick Veerman en de wijnbouwers JM Brignot en vooral Claude Courtois tijdens mijn bezoek aan hun domeinen. 

Dit artikel kadert in de Wijnblogdagen. Dit is de 10de editie. Je kan de andere bloggers hun bijdrage vinden op:

Wijnblog

Wijngerd

Wijnmens

The Orbis of Wine

Disasterofwine

Wijnkennis

ChateauSansPretention

Foodfan

Vinama

Winetasting.be

Den Bloeyende Wijngaerdt

Have a Nice Wine Day

Wine Jockey

 

1micro_harvest_scene

20:59 Gepost door St Etienne in Wijnblog Dagen | Permalink | Commentaren (8) | Tags: vergeten druivenrassen |  Facebook |

Commentaren

Ronduit schitterend! Veel meer dan de titel kan ik er echt niet aan toevoegen. Een van de beste artikels die ik dit jaar op de diverse wijnblogs aantrof. En vooral, geschreven in een stijl die voor iedereen toegankelijk is maar toch zo lekker humoristisch de naakte waarheid presenteert. Way to go!

Gepost door: pvo | 05-09-09

Zeer interessant artikel Je doet me watertanden naar de voor mij toch totaal onbekende rassen. Menu Pineau, Pineau d'Aunis, Romorantin, Oeillades, Fer-Servadou, Verdanel, Bourboulenc, Négret de Banhars, Ondenc, Pinotou d'Estaing, Prunelard, Lledoner Pelut, Ribeyrenc en de anderen... waar kan ik een goede fles van ze vinden? Misschien een oproep naar de wijnwinkels om zich kenbaar te maken.

"Fuck a Duck, ik ben ook niet heiliger dan paus Joseph Alois Ratzinger" - wat mij betreft is dit de uitspraak van het jaar - schitterend!!!

Gepost door: BoB | 05-09-09

Bedoel je met de veel te dure uitdrogende Cabernet & Merlot wijnen de appelatie Bordeaux?;-)

Gepost door: Jan Feyen | 05-09-09

@ Jan Eigenlijk niet, maar nu je er over begint...
Er zijn nog regio's die de kunst kennen van het blindstaren op uitdrogende eik en zo veel mogelijk alcohol en dure wijn op de markt brengen; denk aan Californië, Zuid-Afrika (ik herhinner me een proefsessie jaren geleden van veiling-wijnen), Australië, tot zelfs Toscanië met zijn Super-Tuscans, ...

Gepost door: Stephane | 06-09-09

@ pvo & BoB Thanks voor de lieve woorden en complimenten, maar gezien het tijdstip van jullie reacties denk ik wel dat jullie nog wel wat bloed in jullie alcohol hadden.

Gepost door: Stephane | 06-09-09

Poulsard in de Loire? Ik was een beetje in de war met de komma's en de streepjes en dacht plots: "Tiens, heeft Pascal Simonutti in 2003 nen Poulsard gemaakt?"

Weekends kunnen toch vermoeiend zijn ;-)

Maarten.

Gepost door: Maarten | 06-09-09

@ Maarten Ook te veel bloed in je alcohol??

Gepost door: sdebacker | 06-09-09

Eindelijk eens de tijd gevonden om even je post door te lezen. 4zoals altijd hè', dat zegt genoeg denk ik.
Btw: van die Maarten van The Orbis of Wine zou ik je niks aantrekken hoor. Amai, zo'n zatlap. Die ken ik niet hoor :-D !

Gepost door: Amaronese | 14-09-09

De commentaren zijn gesloten.