28-11-09

Atahualpa Yupanqui - qui?

 
decoration

 

Klik op het youtube-filmpje... en vergeet de piano-intro en wacht op de eerste gitaar-akkoorden, en lees dan verder:

Indien na enkele seconden gitaar, de muziek jou totaal niet aanspreekt, stop dan met lezen en druk HIER.

In geval het toch intrigeert, dan zou ik jou uitnodigen om kennis te maken met een unieke persoonlijkheid uit de muziekwereld, die nooit de wereldwijde roem heeft gekregen die hij mijns inziens wel verdiende, alhoewel hij dit absoluut niet wilde. Het is natuurlijk ook geen populaire muziek.

Muziek is voor mij veel belangrijker dan wijn. Ik zou zonder wijn kunnen leven. Dus op de eerste plaats muziek, dan pas wijn. En literatuur dan? Eerst muziek, dan literatuur en dan wijn. Reizen? Ja, een moeilijke, maar toch nog altijd muziek op de eerste plaats. Den Beerschot? OK, eerst muziek, dan literatuur, reizen, den Beerschot en dan wijn. En lekker eten? Ja, wacht. Nu even stoppen, ik ben een artikel aan het schrijven.

Ik luister dagelijks naar muziek en mijn muzieksmaak is zeer breed te noemen (in tegenstelling tot wijn bv.). Er zit in mijn verzameling veel barok en zeer veel klassiek en wat Modern. Voor de rest ook wat blues, heel veel jazz, uiteraard pop en altenatief, maar ook ontzettend veel "wat ze wereldmuziek noemen". Oh, wat haat ik die sticker dat gebruikt wordt om alle "niet-Westerse muziekgenres" te beschrijven.

Ik wil jullie vandaag kennis laten maken met Atahualpa Yupanqui. Qui? Ja, de kans dat jullie deze mijnheer kennen is zo groot als dat Yves Leterme ooit de Slimste Mens wint. Miniscuul klein, dus. Voor mij was hij dus ook een totaal onbekende, totdat ik ooit eens op een zonnige lentedag  in Parijs een tweedehandse CD-winkel binnenstapte. Op de achtergrond gitaarmuziek en een stem uit de hemel, soms gezongen, maar ook vaak gesproken. En op de grond, als een zak pattaten, mijn diepste bewondering. Ik heb toen voor een peulschil een CD-box met 5 CD's van deze artiest gekocht en ik moet zeggen, sindsdien haal ik toch minstens viermaal per jaar de doos in mijn auto om voor zeer lange tijd als achter- en voorgrond muziek te fungeren tijdens mijn talrijke autoritten. Files zijn dus plezant, want dan hoor ik de nuances van de muziek beter. Ik denk dat ik onbewust zelfs vaak files veroorzaak. Dus mocht je nog eens in de file staan, denk er dan aan dat ergens voor jou misschien iemand rustig naar muziek aan het luisteren is.

Waar waren we gebleven? Ja, een stem en wat akkoorden. Zo zijn er nog meer. Naar mijn bescheiden mening is dit bazeke toch wel uniek te noemen. Atahualpa Yupanqui is als Héctor Roberto Chavero Haram in 1908 in de provincie Buenos Aires geboren. Al vrij vroeg begon hij op iets dat op een gitaar moest lijken te tokkelen. Rond zijn 10de verjaardag kreeg hij een echte gitaar, waarop hij ermee dagenlange wandelingen ging maken op een paard, als een cowboy. Naarmate hij ouder werd, werden deze uitstappen steeds langer, om dan uiteindelijk te resulteren als de essentie van zijn leven. Onze Atahualpa heeft als adolescent en twintiger, duizenden kilometers op een paard afgelegd door het binnenland van Argentinië. Hij voelde aan dat dit zijn leven was. Als hij een vriendelijke voorbijganger tegenkwam, die zijn groet beantwoorde met een knik, stapte hij af zijn knol, om uit dankbaarheid een lied te spelen. Indien geen respons, dan reed hij door. Ja, ik vermoed dat hij vaak voor een gek werd aanschouwd. Hij heeft echt letterlijk aan de bron, naargelang de geografische plaats waar hij zich verkeerde, de verschillende Argentijnse en zelfs Indiaanse muziekvormen geleerd: de milonga, de chacarera, de zamba, de vidala, de baguala, ... In zijn composities maakte hij gebruik van deze folkse genres in hun puurste vorm.

Goed, ik vermoed dat het eerste lied al achter de rug is. Indien je het maar niets vond, klik dan op EXIT. De tekst wordt heus niet spannender, en het leven is zowieso te kort om oninteressante dingen te lezen of te beluisteren. Indien nog steeds instemmend geknik, lees rustig verder, maar klik eerst op het volgende filmpje.

Zijn leven is zeker niet helemaal vlotjes verlopen. Als lid van de communistische partij is hij begin jaren dertig naar Uruguay moeten vluchten. Rond zijn dertigste kregen zijn composities een zekere reputatie en hij werd regelmatig uitgenodigd voor radio- en live-optredens in de hoofdstad.

Wegens zijn lidmaatschap van de communistische partij, werd zijn werk gecensureerd gedurende de regeerperiode van Juan Peron. Hij werd verschillende keren gearresteerd en opgesloten. Eind jaren veertig vertrok hij naar Europa, en werd door Edith Piaf uitgenodigd om op te treden in Parijs. Hij maakte vervolgens een uitgebreide concerttournee doorheen Europa. Enkele jaren later keerde Yupanqui terug naar Buenos Aires. Hij brak met de communistische partij, waardoor hij meer kansen kreeg voor radio optredens.

De erkenning voor Yupanqui's ethnographisch werk kwam tijdens de sixties, en nueva canción artiesten zoals Mercedes Sosa en Jorge Cafrune namen zijn composities op en maakten hem populair bij de jonge muzikanten, die hem Don Ata noemden. Midden jaren zestig toerde hij de hele wereld rond. In 1967 vestigde hij zich in Parijs. Hij keerde regelmatig terug naar zijn geboorteland, maar deze bezoeken werden zeldzamer nadat de militaire dicatuur van Videla aan de macht kwam. De opnames in mijn bezit zijn in Parijs opgenomen tussen 1967 en 1968. Yupanqui stierf in Frankrijk in 1992 - hij was 84 jaar jong.

Nog enkele seconden en het fragment is achter de rug. Laten we even wachten...

Nu nog even doorbijten, we zijn er bijna. Klik nu op het volgende fragment. Het is het begin van een stuk dat 41 minuten duurt, en is gebaseerd op het gedicht El Payador Perseguido van Martin Fierro de José Hernandez. Het bestaat uit 726 versen.

Eenzaat of revolutionair? Liederen of recitals? Heel moeilijk te zeggen, wat mij betreft. Hij was duidelijk een autoditact, die zijn ogen en oren openhield om zoveel mogelijk te absorberen. In zijn composities is poëzie en muziek als het ware in elkaar verstrengeld: ze zijn geen rivalen. Het is allemaal zeer subtiel, en dit brengt mij naar het kenwoord als ik Atahualpa Yupanqui moet beschrijven: discretie. Dicreet in de muziek, maar ook discreet in het leven. Hij wou bijvoorbeeld nooit over zichzelf spreken, daar zijn leven in zijn liederen en teksten zat. En deze gaan wat mij betreft ... (en nu gaan we lekker pathetisch doen) recht naar het hart.

decoration

Bron: Le Chant du Monde & Wikipedia.nl

10:29 Gepost door St Etienne in Muziek | Permalink | Commentaren (8) | Tags: atahualpa yupanqui |  Facebook |